Małpy poruszają się po wirtualnych światach wyłącznie za pomocą myśli
Małpy z powodzeniem poruszały się po różnych środowiskach wirtualnych wyłącznie za pomocą myśli dzięki interfejsowi mózg–komputer (BCI). Badacze liczą, że wyniki pomogą kiedyś osobom z paraliżem poznawać cyfrowe światy lub bardziej intuicyjnie sterować elektrycznymi wózkami.
Peter Janssen z KU Leuven i jego współpracownicy wszczepili trzem rezusom po trzy implanty, każdy z 96 elektrodami. Umieszczono je w pierwotnej korze ruchowej oraz grzbietowej i brzusznej korze przedruchowej. Pierwszy obszar, związany z ruchem fizycznym, jest często wykorzystywany w BCI; dwa pozostałe mają przetwarzać planowanie ruchu na bardziej abstrakcyjnym poziomie.
Model sztucznej inteligencji interpretował sygnały elektryczne i przekładał je na ruchy awatarów wyświetlanych na monitorze 3D, umożliwiając małpom sterowanie nimi.
Eksperymenty z wirtualną nawigacją
Zwierzęta kierowały kulą przesuwającą się po wirtualnym krajobrazie oglądanym ze stałej perspektywy. Sterowały też animowanymi awatarami małp z widoku trzeciej osoby, jak postaciami w grze.
W kolejnych próbach przemieszczały się po wirtualnych budynkach, otwierały drzwi i przechodziły między pokojami, wykazując zaawansowaną kontrolę nad symulowanym otoczeniem.
Bardziej abstrakcyjny związek z ruchem
Wiele wcześniejszych doświadczeń z ludźmi wymagało wyobrażania konkretnego ruchu, na przykład palca, aby sterować kursorem. Janssen sądzi, że rozmieszczenie czujników u małp pozwoliło wykorzystać bardziej intuicyjny, nadrzędny poziom planowania ruchu.
„Oczywiście nie możemy zapytać małp, ale uważamy, że to bardziej intuicyjny sposób sterowania komputerem” — powiedział. Ludzie często porównują obecne BCI do „próby poruszania uszami”: obcego, czasem frustrującego zadania wymagającego tygodni lub miesięcy ćwiczeń.
Możliwości zastosowania u ludzi
Janssen uważa, że metoda może ułatwić osobom z paraliżem nawigowanie po wirtualnych światach lub obsługę elektrycznych wózków. Zaznaczył jednak, że próby z ludźmi nie nastąpią od razu.
„Trzeba jeszcze ustalić dokładne miejsca wszczepienia u człowieka, bo położenie wielu tych obszarów jest słabo poznane” — wyjaśnił. „Gdy to ustalimy, powinno być możliwe. Nawet łatwiejsze, ponieważ człowiekowi można wyjaśnić, co ma robić”.
Elastyczność i abstrakcyjne funkcje mózgu
Andrew Jackson z Newcastle University podkreślił zdolność małp do kontroli ruchu z różnych perspektyw i w różnych kontekstach. Interfejs może docierać do obszarów reprezentujących ruch abstrakcyjnie, co umożliwia adaptację podobną do używania tego samego kontrolera w różnych grach.
„Mam kilka przycisków i w każdej grze muszę poznać ich powiązanie z działaniami. To dość łatwe, bo liczba kombinacji do sprawdzenia jest ograniczona” — tłumaczył. „Gdyby nowa gra wymagała odłożenia kontrolera i otwarcia lodówki, byłoby znacznie trudniej”.
Wcześniejsze badania z udziałem ludzi
Przeprowadzono już prostsze doświadczenia. Mężczyzna z paraliżem pilotował wirtualnego drona przez skomplikowany tor przeszkód, wyobrażając sobie ruchy palców, a model AI interpretował sygnały mózgowe.
W innym badaniu uczestnik wyobrażał sobie pisanie długopisem, a komputer zamieniał sygnały w tekst. Pokazuje to rosnące możliwości technologii BCI.
Próba Neuralink i trudności
W 2024 roku Neuralink, firma współzałożona przez Elona Muska, ogłosiła pierwsze wszczepienie swojego BCI człowiekowi, umożliwiające sterowanie kursorem. Później podano, że po około miesiącu przesunęło się blisko 85% nici elektrod, znacznie ograniczając kontrolę nad komputerem.
Neuralink krytykowano wcześniej za domniemane okrucieństwo wobec zwierząt podczas eksperymentów; Musk zaprzeczał zarzutom. Firma była również przedmiotem dochodzeń władz USA, które według doniesień utknęły w czasie administracji Trumpa.
Publikacja naukowa: Science Advances DOI: 10.1126/sciadv.adw3876